Print versus online; het is sinds de uitvinding van de smartphone, iPad en e-reader een voortdurend duel tussen deze twee takken van de uitgeverswereld. Maar niet in Unit 1.03 van Het Industriegebouw, waar eigenaar Rene Bego (Mo’media) en Mart Evers (Time to Momo) die strijdbijl voorgoed hebben begraven. Zij kwamen er samen achter dat het een het ander niet hoeft uit te sluiten. Beter nog, online en print kunnen elkaar prachtig versterken. Lees hier het hele verhaal van Rene en Mart.
Moonback
Het kantoor van Mo’media en Time to Momo bevindt zich in de nieuwe co-workingvleugel op de eerste verdieping aan de Goudsewagenstraat. Bij binnenkomst valt de gigantische kast vol reisgidsen en vrijetijdspublicaties direct op. “En dat terwijl ik tot voorkort nog nooit een boek had gemaakt”, grinnikt Mart. Hoe zit dat, willen we weten, want Mart heeft inmiddels de leiding over de voltallige redactie van Time to Momo. “Het begon eigenlijk in 2020”, zegt hij, “toen een goede vriend van mij een berichtje op LinkedIn plaatste. Hij schreef dat Booking.com heel veel overheidssteun kreeg in verband met de Coronacrisis en was knap verontwaardigd dat juist zo’n club als miljardenbedrijf als eerste hun hand ophield. Hij vroeg zich daarom hardop af of er niet een eerlijker hotelboekingsplatform kon opstaan. Ik kon me daar helemaal in vinden en met ons vele anderen, want terwijl Booking.com de toorn van Nederland over zich heen kreeg, ontving ons kersverse idee juist enorm veel steun en sympathie. Toen zijn we samen een Crowdfundactie gestart en is dat platform er ook daadwerkelijk gekomen onder de naam Moonback.”
Mart vervolgt: “Team Moonback volgde Mo’media, de uitgeverij achter de reisgidsenlijn Time to Momo, al een tijdje. We vonden het een inspirerend bedrijf met mooie publicaties en hielden de lijntjes kort, omdat we hoopten dat we ooit met hen zouden kunnen gaan samenwerken.”
Time to Momo
Hier haakt Rene in: “Wij waren destijds met een boel tegelijk bezig: zo hadden we in de eerste plaats natuurlijk onze fysieke reisgidsenlijn. Ken je die?”, vraagt hij. “Uitgangspunt van de Time to Momo-boekjes is dat een Nederlandse (of Vlaamse) local een gids over zijn of haar (nieuwe) thuisstad maakt, bestaande uit verschillende routes die je wegleiden van de gebaande paden en je kennis laten maken met lokale ondernemers en gebruiken. Op iedere route vind je adressen op het gebied van food, shoppen en cultuur. Een route begint vaak met een ontbijtzaakje, eindigt met een wijn- of cocktailbar en staat zo ongeveer gelijk aan één dag vermaak. Het zijn die routes die voor onze lezers echt het verschil maken, want natuurlijk kun je alle adressen ook prima online vinden, maar het zoeken en cureren ervan kost stiekem hartstikke veel tijd. Onze locals maken een fijne selectie voor je en zet ze ook nog eens in een handige volgorde, zodat jij onbezorgd door de stad kunt struinen. Natuurlijk sluit er weleens het een en ander, of er opent juist iets nieuws, maar de route vormt dan toch een mooie basis en geeft je toch alle vrijheid om lekker zelf rond te neuzen. Dat idee sluit aan bij hoe mensen anders zijn gaan reizen in de loop der jaren. En in dat kader waren we ook aan het experimenteren met digitale gidsen, een Time to Momo-app en een website. Voor ons online platform hadden we een samenwerkingsdeal met – je raadt het al… – Booking.com, maar een eigen hotelboekingsplatform, dat hadden we nog niet. En we hadden eerlijk gezegd ook geen idee wat er zou gebeuren als we die wel zouden hebben.”
Krachten bundelen
Mart: “Wij volgenden hun ontwikkelingen natuurlijk op de voet en waren van mening dat zij met hun Time to Momo-lijn over de ideale doelgroep, middelen en de hoeveelheid online verkeer beschikten om een eigen boekingsplatform uit te rollen. Alleen technisch lieten hun skills wat te wensen over. Bij Moonback hadden we ons platform daarentegen technisch helemaal op orde. Het werkte als een trein, maar guess what: wij hadden juist niet genoeg boekingen. Al snel kwamen we erachter dat we veel meer potentie hadden als we de krachten zouden bundelen.”
Rene: “Toen Moonback ons benaderde vonden we dat eigenlijk wel heel tof en in 2023 was het zover: Moonback en Mo’media besloten samen verder te gaan met Mart op marketing. De Covid-gekte was gaan liggen en mensen begonnen het reizen weer op te pakken. Eerst nog voorzichtig en niet al te ver weg, maar dat was voor ons geen punt, want wij hadden van oudsher al enorme focus op Europese bestemmingen (ter illustratie: van de 50 gidsen gaan er zeker 45 over een Europese stad).”
Mart valt bij: “In de tussentijd waren mensen zich ook steeds bewuster geworden over de impact van reizen op, bijvoorbeeld, het milieu. Een fijne bijkomstigheid van onze stedenkeuzes bleek dat bijna alle bestemmingen goed per trein te bereiken zijn. Daardoor waren onze gidsen in de veranderende reiswereld nog altijd goed bruikbaar. Overigens veranderen wij natuurlijk graag mee, want we hebben nu zelfs speciale treinreisgidsen! En nu we ook deels digitaal werken, kunnen we gemakkelijk nieuwe bestemmingen testen. De top drie wordt al jaren gevormd door Berlijn, Londen en Parijs en dat gaat denk ik ook nooit meer veranderen. Maar het voordeel van een goedwerkend online platform is dat je ook eens één route kunt maken. Loopt die dan lekker, dan maak er je er pas een papieren gids van. In de alternatieve bestemmingen zit nog heel veel potentie. En niet alleen steden, maar ook regio’s, zoals de Ardennen-gids die net uit is.”
Verhuizing
Rene: “Afijn, post-Covid schoot onze verkoop dus weer snel omhoog. Zo hard zelfs, dat we besloten dat onze Time to Momo-lijn een eigen onderneming verdiende, met niemand minder dan ‘marketing-Mart’ aan het roer. Het team van Mo’media werkt dus niet meer aan de reisserie, maar aan de eenmalige uitgaven in de reizen en vrije tijdssector. Zo maakten we samen met influencers, journalisten en auteurs onder meer Dutch girls in Museums en Alle dagen zondag. Ook Press Pause van mede-HIG’ger Joline van den Oever is door ons uitgegeven. En we gaan ook steeds meer de slow-living en duurzaamheidskant op. Vers van de pers is bijvoorbeeld het boek Natuur in je tuin door Annetje Ottow, die prachtige tips geeft voor het creëren van een wilde tuin vol groen en vrolijk leven. Daarnaast zijn we wel nog altijd de vertegenwoordiger en distributeur van de Time to Momo-lijn bij de boekhandels.”
Mart: “Ja, dat voelde natuurlijk ergens wel gek, want Rene heeft met zijn team destijds de reisgidsenlijn bedacht en was er meer dan 25 jaar eigenaar van. Voor mij was het daardoor wel warm bad: het product stond al en de merknaam was meer dan gevestigd. Dat is het punt waarop marketing pas écht leuk wordt”, lacht Mart. “Logistiek is er door de splitsing van Mo’media en Time to Momo een hoop veranderd, maar praktisch gezien valt het eigenlijk best mee, want we delen met onze twee teams nog steeds eenzelfde kantoorruimte en dus spreken we elkaar nog precies evenveel.”
Rene: “Qua ruimte waren we eigenlijk ook wel toe aan een nieuw elan. Met de verhuizing naar HIG hebben we ten opzichte van ons vorige kantoor wel ingeleverd op een eigen keuken en vergaderkamer, maar die missen we eigenlijk helemaal niet, want je hebt hier alles onder een dak! Zo hebben we de Neelie Kroes Room vlak naast de deur en kun je ons vaak vinden in de Maaskantine. Het blijkt namelijk superleuk om onderdeel uit te maken van een community die groter is dan alleen ons eigen teams. Na de Small Talks van team HIG en Bitfactory waar we laatst waren, zijn we he-le-maal happy met deze stap!”
De toekomst van print
Dan rest nu nog de vraag hoe jullie denken over de toekomst van print. Rene lacht: “Zal ik als de ‘printman’ van ons twee hier maar antwoord op geven? Kijk, de uitroep print is dood! hoor je inmiddels al jaren. De cijfers laten echter zien dat dat niet zo is, punt uit. Wel denk ik dat reisboeken in de brede zin geen groeimarkt vormen, maar wat me de afgelopen jaren positief verbaasd heeft is dat de markt, ook na Covid, wel standhoudt. Ons doel is om binnen deze markt als merk te blijven groeien. Daarvoor heb ik ook goede hoop, want van consumenten horen we vaak dat ze onze reisgidsen zo relaxed vinden, juist om even te kunnen ontwennen van hun dagelijkse digitale bestaan. Daarnaast vormt zo’n boekje door je eigen aantekeningen, bonnetjes en museumtickets natuurlijk een leuke herinnering.”
Mart: “Een reisgids geeft een beetje een soortgelijk gevoel als een kookboek in print, en die zijn ook onverminderd populair. En daarmee basta!"


