“Mijn Nederlands is niet heel goed”, zegt ze verontschuldigend, “maar je maakt er wel wat van hè?” En of we dat doen; want onze Catch of the Month Maart is veel te sympathiek én te interessant om onbelicht te laten. Nadereh Andacheh is al meer dan 30 jaar eigenaar van de gerenommeerde tapijtzaak Heriz, die al meer dan 20 jaar gevestigd is in Het Industriegebouw. Daar zit ze altijd in de kijker, maar nooit in de spotlights; hoog tijd dat daar verandering in komt!
- Het zijn er nogal veel, maar wat is voor jou het meest markante kleed hier in de zaak?
“Ieder design is anders, iedere samenstelling is uniek, maar - Nadereh knikt met een vleugje genegenheid naar de vloer – waar ik het meest voor voel, daar zitten we nu op.” Onder onze voeten ligt een tapijt van 120 jaar oud, ook al ziet het eruit als nieuw. “Dit type kleed is bijzonder sterk en gaat wanneer je ze goed verzorgd, generaties lang mee; precies zoals deze hier. En het leuke is dat deze tapijtsoort Heriz heet, net als mijn winkel”. Ze vervolgt: “hij is genoemd naar de staat Heriz in het noordoosten van Iran, rondom de berg Sabalan. Er zit daar veel koper in de grond dat langzaam in het drinkwater van de schapen terechtkomt, wat weer zorgt voor een extreem hoge kwaliteit wol. Opmerkelijk hè? Maar dat is slechts een van de bijzondere verhalen”, zegt ze, “de wereld van tapijten is werkelijk magisch!” - Is de business redelijk stabiel, of heb je te maken met ups en downs?
Nadereh: “In mei 2005 ben ik gaan huren in Het Industriegebouw en vanaf 2014 zitten Heriz hier op dit fijne hoekje. Al die tijd al doen we precies hetzelfde: tapijten verkopen. Dat ging en gaat nog steeds heel goed. Hoewel er altijd kleine trends waarneembaar zijn, hebben we in de basis te maken met een product dat nooit uit de tijd raakt en ook erg waardevast is. Ik kan je zeggen: een goed tapijt is de investering waard, want met een beetje zorg vormt ‘ie later – net als goud – een mooie erfenis. Ik denk dat Heriz zichzelf inmiddels een autoriteit op het gebied mag noemen. Toen we begonnen waren er een boel tapijzaken, waarvan zeven in Rotterdam. Nu zijn er hier nog maar twee!” - Hoe begin je nou precies een tapijthandel? Het lijkt ons dat je daar heel specifieke kennis voor nodig hebt.
“Laten we dan bij het begin beginnen, nog voor ik in 1994 met mijn ex-man in Haarlem belandde en daar onze eerste zaak opende. We gaan dan helemaal terug naar Iran, waar ik vandaan kom. Toen ik daar nog woonde, is het nooit in me opgekomen om deze branche in te gaan. Ik heb psychologie gestudeerd en wilde mijn leven lang al docent worden, maar dat liep allemaal heel anders toen ons gezin moest vluchten voor het regime. Mijn vader was leraar, maar handelde ook in tapijten, net als mijn opa. Toen we in 1994 op Nederlandse bodem aankwamen, hebben zij ons vanuit Iran geholpen om hier een business op te zetten, zodat we in ieder geval de eerste tijd op eigen benen zouden kunnen staan.
Pas toen ik me erin begon te verdiepen, realiseerde ik me voor het eerst dat ieder tapijt een kunstwerk op zich is. Al die tijd, liefde, geduld, geschiedenis, emotie, handwerk en vakmanschap die erin zit, maakt elk stuk uniek en o-zo bijzonder. Daarnaast vond ik het zelf grappig om te merken hoe leuk ik het vond om met klanten om te gaan. Door hen alles te vertellen over een bepaald kleed draag je veel kennis over. Zodoende voelde ik me toch nog een beetje docent. Zo ben ik, tegen mijn eigen verwachtingen in, verliefd geworden op het vak en zoals je ziet ben ik nooit meer wat anders gaan doen!” - Waarin specialiseert Heriz zich?
“Wij hebben niet alleen Perzische (Iraanse) tapijten, maar trekken het aanbod breder. Dat zit zo: klassieke tapijten blijven altijd gewild, maar voornamelijk de jongere generaties zijn op zoek naar modernere, abstractere ontwerpen. Omdat wij die moderniteit zelf ook leuk vinden, liggen hier kleden uit een hoop verschillende landen, zoals Afghanistan, Pakistan, India en Turkije. In deze landen verandert de maakindustrie mee met de smaak van de mensen: de techniek blijft hetzelfde, maar het design wordt moderner. In Iran houdt men – trots als ze zijn - meer vast aan de tradities van weleer. Zo maken ze bijvoorbeeld nog steeds kleden in diverse historische stijlen, zoals die van het oudst bewaard gebleven Perzische tapijt ter wereld, die onder het ijs van Siberië is gevonden: Pazyryk. Daarbij houden ze in Iran de productie klein, dus is de echte ‘Pers’ ook een redelijk schaars product.” - Reis je, omdat je zoveel interesse hebt in geschiedenis en cultuur, ook weleens af naar de ateliers, de makers?
Nadereh: “Ik ga naar beurzen in Hannover, Frankfurt en Parijs, maar eerlijk gezegd is het me een beetje te gevaarlijk om voor werk naar Pakistan of Afghanistan af te reizen. Dat vind ik heel jammer hoor, want ik zou dat best willen. Gelukkig is mijn broer groothandelaar in Zweden en hij reist wel vaak naar Turkije, India, Pakistan en China om daar rechtstreeks een selectie te maken. Het grappige is dat hij oorspronkelijk apotheker was, maar toch ook in de tapijt-business is gerold. We lijken wel erfelijk belast”, lacht ze. - Hoe ziet jouw eigen huis eruit?
Naderehs ogen stralen: “wat dacht je? Natuurlijk zijn ook daar tapijten! Al houd ik het er wel bescheiden met maar twee stuks. Ik koester daar, net als hier, een Heriz. Die ligt onder de bank. En het andere tapijt ligt onder de eettafel. Maar over mijn huis gesproken, de winkel voelt wel als mijn tweede woonkamer. Ben ik niet thuis, dan ben ik hier en dat bevalt me heel goed. Ik heb weleens zin in iets lekkers, maar geen zin om ergens anders te gaan zitten, dus dan bestel ik iets bij by Jarmusch, neem het mee naar mijn eigen bureau en voel ik me op en top comfortabel. Ik ben ook wel dol op vakantie”, zegt Nadereh, “maar ben al lang niet meer geweest, omdat ik geen personeel meer heb en de winkel niet alleen kan laten.” - Je werk klinkt als je grootste hobby, maar doe je daarnaast nog graag iets anders?
“Jawel, bij mooi weer wandel ik graag een stukje aan de Kralingse Plas. En ik houd ook erg van lezen: filosofische boeken, zoals Nietsche of klassiekers als Jane Austen. Sinds twee jaar heb ik ook een kleine hobby: toen werd ik oma van Arsan. Mijn kleinzoon is het licht van mijn leven! Helemaal omdat ik met mijn eigen kinderen zulke roerige tijden heb meegemaakt. Sinds Arsan er is, houd ik de winkel op maandagen dicht, want dan pas ik met veel liefde op.” - Wat mooi en vredig, helemaal ook nu de geopolitieke spanningen op scherp staan.
“Nou, absoluut! Toen mijn ex-man en ik in 1987 Iran ontvluchtten als politieke dissidenten – we waren progressief en tegen het dictatoriale regime – trokken we met onze vierjarige zoon Arman en 1,5 jaar oude dochter Sanas te voet door de bergen. Onder leiding van een smokkelaar gingen we pas op en pas af. Dat was niet alleen een lange en vermoeiende reis, maar ook levensgevaarlijk, want van alle kanten werd geschoten. Echt, de kogels vlogen ons regelmatig om de oren. Via Koerdistan kwamen we aan in Turkije en vanuit daar zijn we naar Nederland getrokken.” Nadereh zucht: “Onze kinderen hebben daar nog jaren last van gehad.” - Ben je ooit nog terug geweest naar Iran?
“Ja, maar pas na achttien jaar. Dat was heel emotioneel omdat ik toen mijn moeder voor het laatst zag, maar ook omdat ik mijn geboorteland weer kon ervaren. Het is zo’n ongelooflijk mooi land, met een prachtige taal, cultuur en maakindustrie. Voor altijd zonde dat het zo’n onleefbare plek is geworden. Daardoor heb ik de laatste tijd weer erg veel moeite met de ontwikkelingen in het nieuws. De afgelopen weken waren er tijden dat het internet in Iran was afgesloten, waardoor ik mijn vader niet kon bereiken en niet wist of het wel goed met hem ging. Dat is toch geen doen? Daarom geniet ik hier nu extra van wat ik heb: mijn werk, mijn kinderen en bovenal mijn kleinzoon, in vrede.”
Heriz is geopend van dinsdag tot en met zaterdag tussen 10:00 en 18:00 uur en buiten tapijten vind je er ook de fantastische eigenaar Nadereh, die je graag alles uitlegt over haar vak, of een praatje met je maakt.
